De afgelopen jaren is er veel veranderd in de zorg en in het bijzonder rondom beschermd wonen. Sinds 2015 zijn de gemeenten verantwoordelijk voor de uitvoering. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft daarom laten onderzoeken hoe beschermd wonen het beste georganiseerd kan worden in de toekomst. Dat onderzoek is uitgevoerd door een onafhankelijke commissie onder leiding van Erik Dannenberg. Omdat de VNG en de gemeenten van plan zijn de adviezen van deze commissie grotendeels op te volgen leggen we op deze pagina uit wat er de komende jaren zal gaan gebeuren.

Commissie Dannenberg adviseert:

  • Mensen met psychische en psychosociale problematiek zullen in de toekomst vaker in een eigen woning in de wijk gaan wonen, met begeleiding aan huis.
  • Beschermd wonen in een woning van een zorgaanbieder zal in de toekomst alleen nog worden goedgekeurd als het echt onmogelijk is zonder permanente aanwezigheid van een begeleider te kunnen.
  • Er zal in de toekomst flexibeler worden omgegaan met de hoeveelheid zorg en ondersteuning die wordt gegeven (sneller opschalen en afschalen waar noodzakelijk/mogelijk).
  • De overgang van maatschappelijke crisisopvang naar beschermd wonen zal in de toekomst soepeler verlopen.
  • De overgang van GGZ-opname (intensieve behandeling) naar zelfstandig wonen met begeleiding aan huis zal in de toekomst vaker rechtstreeks zijn, zonder tussenkomst van beschermd wonen.

Tussenvormen

Allereerst is het belangrijk op te merken dat het advies van commissie Dannenberg geleidelijk, waarschijnlijk over een periode van 15 jaar, wordt opgevolgd. Er zijn momenteel ongeveer 30.000 mensen met een beschermd wonen indicatie. Over de jaren zal dit aantal met ongeveer 50% worden teruggebracht omdat steeds meer mensen vanuit beschermd wonen zullen doorstromen naar begeleid wonen, dus met ambulante ondersteuning.

Begeleid wonen

Onder begeleid wonen wordt hierbij verstaan: zelfstandig wonen in je eigen woning, maar wel met ambulante begeleiding aan huis om je te ondersteunen waar nodig. Omdat de stap van beschermd wonen naar begeleid wonen soms wat groot is, hebben sommige gemeenten nieuwe vormen ontwikkeld, zoals “beschermd wonen plus”.

Verhuizen wordt gemakkelijker

Een groot probleem in de huidige vorm waarop beschermd wonen geregeld is, is dat het moeilijk is om te verhuizen naar een andere centrumgemeente-regio. Dit komt doordat momenteel elke regio zijn eigen budget heeft voor beschermd wonen. Een hulpbehoevende die vanuit een andere gemeente wil instromen is daardoor een grote extra kostenpost voor de nieuwe regio, waar niet op begroot is. Uiterlijk in 2022 wordt er een nieuwe financiële verdeelsleutel gemaakt, waarbij gemeenten die meer hulpbehoevenden hebben ook meer financiering krijgen. Daarmee wordt het verhuizen naar een andere centrumgemeente-regio waarschijnlijk een stuk eenvoudiger. De afdeling ‘toegang’ die nu bij elke centrumgemeente-regio bepaald welke zorg nodig is om een hulpbehoevende te ondersteunen wordt hierbij (deels) vervangen door een landelijke toegang. Dit zal ook resulteren in een meer algemene procedure; waar elke gemeente momenteel haar eigen beleid vormt, zal een centrale toegang de verschillen tussen de regio’s verkleinen.

WMO of WLZ?

Commissie Dannenberg gaat ervan uit dat de gevolgen van psychische problematiek, hetzij tijdelijk, hetzij chronisch, op den duur altijd te beperken zijn. Dat wil zeggen: een chronische psychische stoornis zal weliswaar niet verdwijnen, maar de invloed die deze stoornis heeft op een leven zal in principe grotendeels tijdelijk zijn. Met voldoende behandeling en ondersteuning zou het in principe altijd mogelijk zijn om weer in een eigen woning te gaan wonen. Daarom verwacht commissie Dannenberg niet dat veel mensen vanuit beschermd wonen zullen doorstromen naar instellingen die werken vanuit de Wet Langdurige Zorg (Wlz).

Meer specialisten bij de wijkteams en gemeenten

Commissie Dannenberg vind dat er te weinig expertise aanwezig is in de huidige wijkteams van de gemeenten. Daar werken vooral generalisten, die specialisme missen om bepaalde groepen hulpbehoevenden goed te kunnen helpen. Behalve specialisten moeten er volgens commissie Dannenberg ook meer ervaringsdeskundigen in de wijkteams worden opgenomen.

Filmpje

Om de veranderingen rondom beschermd wonen op eenvoudige manier uit te leggen is het volgende filmpje gemaakt:

Video: “Van beschermd wonen naar een beschermd thuis” - VNG